Ang Likas na Kalagayan ni Cristo (Ikawalong Bahagi)

Ang pinagmulan ng aral na si Cristo ay Diyos

SA NAKARAANG LATHALA ay inilahad dito ang mga patotoo na ang orihinal na paniniwala ng mga unang Cristiano tungkol kay Cristo ay Siya’y tao at hindi Diyos. Ngayon naman ay mahalagang maliwanagan kung paano nabuo ang lumaganap na aral na si Cristo ay Diyos.

Ayon sa paring Jesuita na si Pedro Sevilla, utay-utay na binalangkas ng Iglesia Katolika ang paniniwalang si Cristo Jesus ay Diyos:

“Ipinahayag ng ilang dalubhasa na utay-utay na binalangkas ng Simbahan ang pananampalataya sa pagka-Diyos ni Jesus sa impluho ng mga ibang relihiyon.” (At Nagsalita ang Diyos sa Pamamagitan ng Kanyang Anak, p. 18)¹

Maliwanag sa mga kaanib ng unang Iglesia na iisa lamang ang tunay na Diyos at si Cristo ay ang Kaniyang Anak. Sa paglaganap ng Iglesia ni Cristosa dako ng mga Gentil o mga pagano – mga taong nasanay sa pagsamba sa diyus-diyusan - may mga nag-akala sa kanila na Diyos si Cristo (The Meaning of the Dead Sea Scrolls, p. 90)² dahil sa nabalitaan nila ang mga himala at kababalaghang ginawa Niya noong Siya ay narito pa sa lupa. Hindi ito kataka-taka dahil nang makita nilang pinagaling nina Apostol Pablo at Bernabe ang isang lalaking pilay ay napagkamalan din nila na ang mga ito’y diyos na nagkatawang-tao. Tinawag nilang Jupiter si Bernabe at Mercurio si Apostol Pablo (Gawa 14:11-12).

Ang pagsisimula ng maling paniniwalaNahihiwatigan na ng mga apostol ang pagbabago ng paniniwala tungkol kay Cristo kaya’t si Apostol Pablo ay nagbabala sa mga Cristianong Gentil na nasa Corinto:

“Nguni’t ako’y natatakot, baka sa anomang paraan, kung paanong si Eva ay nadaya ng ahas sa kaniyang katusuhan, ang inyong walang malay at malinis na mga pagiisip na kay Cristo ay pasamain. Sapagka’t kung yaong paririto ay mangaral ng ibang Jesus, na hindi namin ipinangaral, o kung kayo’y nagsisitanggap ng ibang espiritu na hindi ninyo tinaggap, o ibang evangelio na hindi ninyo tinanggap, ay mabuting pagtiisan ninyo.” (II Cor. 11:3-4)

Pinangambahan ni Apostol Pablo na ang mga Cristiano ay mahulog sa paniniwala sa ibang Jesus – o sa Jesus na iba sa ipinangaral niya at ng iba pang mga apostol. Ayon na rin sa mga nagsaliksik sa Biblia, makikita rin natin sa mga sulat ni Apostol Juan ang katulad ng ibinabala ni Apostol Pablo. Ayon daw kay Apostol Juan, may mga Cristianong tumanggi sa katotohanang si Cristo ay tunay na tao, na ito ay iba sa orihinal na paniniwala kay Cristo ng mga unang Cristiano:

“Ang unang sulat ni Juan ay nagpapahayag tungkol sa mga dating kabilang sa komunidad na Cristiano ngunit ngayon ay humiwalay na. Tinaggihan nila ang pagiging tunay na tao ni Cristo.” (The History of Christianity, p. 84)³

Pinatunayan din ni Dr. A. Powell Davies sa kaniyang akda na The Meaning of the Dead Sea Scrolls na sa mga Gentil o pagano lumitaw ang isipang Diyos si Cristo:

“Sa panahong ang Cristianismo ay lumaganap sa daigdig ng mga Pagano lumitaw ang ideya na si Jesus ay Tagapagligtas na Diyos.” (p. 90)⁴

Sa kasaysayan, si Ignacio na naging Obispo ng Antioquia ang pinakaunang tumawag kay Cristo na Diyos sa kaniyang mga sinulat, noong ikalawang siglo:

“Ang mga pinakaunang manunulat pagkatapos ng mga sumulat ng Bagong Tipan, na tinatawag na mga Apostolic Fathers, ang nagpatuloy sa pagbabagong naganap sa huling panahon ng Bagong Tipan na pagtawag kay Cristo na Diyos. Ipinahayag ni Ignacio, na sumulat noong ikalawang siglo sa mga taga-Efeso na ‘si Jesucristong ating Diyos ay isinilang ni Maria’ (Efe 18:2) at ‘ang Diyos ay nagpapakita na ngayon sa anyong tao’ (Efe 19:3).” (Word Become Flesh: Dimensions of Christology, pp. 161-162)⁵

Ang pagbabago ng pananaw o pagkakilala ng mga Cristianong Gentil tungkol kay Cristo ay nagbunga ng mga pagtatalo na lumaganap hanggang sa siyudad ng Alejandria sa Ehipto. Ito’y pinatutunayan ng kasaysayan:

“Ilang taon bago ito, sa siyudad ng Alejandria sa Ehipto, bumangon ang isang pagtatalo kung si Jesucristo ba ay talagang Diyos o hindi.” (The Story of the Church, p. 30)⁶

Ang katanungan kung si Cristo ay Diyos o tao ay hindi nagkaroon ng katugunan, kung kaya’t ito ay namalaging katanungan sa loob halos ng tatlong daang taon:

“Ang malaking tanong na bumabagabag sa isipan ng Iglesia sa loob ng halos tatlong daang taon ay kung si Cristo, ang Anak, ay tunay at ganap na Diyos na gaya ng Ama.” (The Church in History, p. 30)⁷

Naging masalimuot ang pagkakabuo ng aral na si Cristo ay Diyos at hindi naging pinal kundi noon lamang ikaapat na siglo:

“Pagkatapos ng kaniyang pagkamatay, ipinasiya ng kaniyang mga alagad na si Jesus ay Diyos. Ito ay hindi kaagad nangyari; gaya ng makikita natin, ang doktrina na si Jesus ay Diyos na nag-anyong tao ay hindi ganap na nabuo hanggang noong ikaapat na siglo. Ang pagkakabuo ng paniniwalang Cristiano sa Inkarnasyon ay isang unti-unti at masalimuot na proseso. Si Jesus mismo ay tiyak na hindi kailanman nag-angkin ng pagiging Diyos …” (A History of God, p. 81)⁸

Ang paganong emperador na si Constantino ay nakaalam sa masalimuot na suliranin tungkol sa likas na kalagayan ni Cristo. Siya ang tumawag ng Konsilyo sa Nicea noong 325 A.D.:

“… Nagsimulang makialam si Constantino sa mga bagay ng Iglesia. Ang mga nauna sa kaniya ay nakapangibabaw sa mga relihiyong Romano; kaya sinusundan ni Constantino ang isang pamarisan sa paraang sinubukan niyang pamahalaan ang Iglesia. Isang taon makalipas na maging kaisa-isang pinuno, tinawag ni Constantino ang mga Obispo sa isang konsilyo upang pag-usapan ang isang suliraning humahati sa mga Cristiano na lalong lumigalig sa Silangan.” (The Cathoolic Church: Our Mission in History, p. 99)⁹

Si Cristo sa Kredo ng NiceaBagaman walang nalalaman sa mga aral tungkol kay Cristo, ginamit ni Constantino ang kaniyang kapangyarihan upang ipatawag ang mga obispo at magtipun-tipon sa Nicea. Ganito ang paglalahad ng paring Katoliko na si Mar D.J. Arenas:

“Nag-alala si Emperador Constantino sa maaaring maging bunga nito sa kaayusan at kalagayang politikal ng kaharian, kaya’t sa bisa ng kanyang kapangyarihan, ipinatawag niya ang mga obispo ng Simbahan. Iminungkahi niyang magtipon ang mga ito sa isang kapulungan na siyang babalangkas sa tunay na aral ng Simbahan tungkol dito. At ang piniling pook para sa kapulungang ito ay ang bayan ng Nicea, sa hilagang bahagi ng Asya Minor. Ito ay naganap noong 325 A.D. na kung saan ay nagkatipon ang humigit-kumulang na 300 obispo.” (Isang Pastol Isang Kawan, p. 17)¹⁰

Sinasabi rin ng kasaysayan na noong ipatawag ng paganong emperador ang mga Obispo na magtipon sa Nicea, ang kaniyang liham para sa kanila ay may kasamang regalo at mga pananakot. Ganito ang pahayag ng paring Jesuita na si Pedro Sevilla:

“Tinawag ang Konsilyong ito ni Emperador Constantino sa pamamagitan ng mga sulat na may kasamang regalo, ngunit mga sulat na naglalaman din ng pananakot. Nagkatipon sa Nicea ang mga Obispo, pari, diakono (kasama sa mga ito si Atanasio, mga mananalumpati (rhetoricians), at mga pilosopo (dialecticians: mga laiko na nagpapaupa ng kanilang paglilingkod). Dumating ang Emperador at siya ang namuno.” (Ang Kabanalbanalang Isangtatlo: Ang Diyos ng mga Kristiyano, p. 107)¹¹

Sa Konsilyo ng Nicea ay ipinag-utos ni Emperador Constantino na pagkasunduan ng mga obispong nagpulong na si Cristo ay Diyos:

“Ang Konsilyo ay hindi magkasundo at pagkalipas ng dalawang taon [sic], naiinip sa pagkabalam, lumabas ang Emperador Constantino at nagsalita sa kapulungan, na inutusan silang magkaisa sa pagka-Diyos ni Cristo (paanong maaangkin ng emperador para sa sarili ang pagka-diyos kung itanggi ang sa Tagapagligtas?).” (Challenge of a Liberal Faith, p. 60)¹²

Tinanggap ng mga obispo ang Kredo ng Nicea dahil na rin sa panggigipit ni Emperador Constantino:

“Sa tag-init ng 325, may tatlong daang delegadong obispo, karamihan ay mula sa Silangan, ang nagtagpo sa Nicea, makatawid ng Bosphorus mula sa Constantinopla, at gawin ang napatanyag na pormula ng Kredo ng Nicea. …

“Ang Kredong ito na nagpatibay dahil sa pamimilit ng emperador, na naghahangad ng kapayapaan, ay di kaagad nakalutas sa mga kaguluhan sa doktrina o nakapagsalba sa kapayapaan.” (Man’s Religions, p. 625)¹³

Nang mapagtibay ang Kredo, ang pagtanggi na si Cristo ay Diyos ay itinuring na isang krimen laban sa estado:

“Matapos na itong ‘Kredo ng Nicea’ ay hayagang malagdaan ng mga obispo at iproklama ni Constantino, ito ay naging opisyal na kredo para sa lahat ng Cristiano. Ang pagtanggi sa pagka-Diyos ni Cristo sa anumang paraan ay katumbas ng paglalagay ng sarili sa labas ng komunidad ng mga Cristiano at isang krimen sa estado.” (The Emerging Church, Part One, p. 110)¹⁴

Sa mga katotohanang ating natunghayan, lalong nagliwanag ang katotohanan na ang paniniwalang si Cristo ay tunay na Diyos ay hindi siyang orihinal na paniniwala ng mga unang Cristiano. Utay-utay na nabuo ang aral na ito noong nasa langit na si Cristo at patay na ang mga manunulat ng Bagong Tipan. Ang aral na ito ay dapat itakuwil at balikan ang orihinal na paniniwala ng mga unang Cristiano na si Cristo ay katangi-tanging tao ngunit hindi Diyos (Gawa 2:22-23, Easy-to-Read Version). (May Karugtong)
Sanggunian

¹ Sevilla, Pedro C., S.J. At Nagsalita ang Diyos sa Pamamagitan ng Kanyang Anak. Lunsod ng Quezon: Dalubhasang Panteyolohiya ng Loyola-Pamantasang Ateneo de Manila, 1981.

² Davies, A. Powell. The Meaning of the Dead Sea Scrolls. USA: Mentor, 1956.

³ “The first letter of John speaks of those who once belonged to the Christian community but now departed. They denied the true humanity of Jesus Christ.” (Dowley, Tim. The History of Christianity. USA: Lion Publishing, 1990.)

⁴ “It was when Christianity spread out into the Pagan world that the idea of Jesus as a Savior God emerged …” (Davies, op, cit.)

⁵ “The earliest post-New Testament writers, known as the Apostolic Fathers, continued the development that had emerged in the later New Testament period of calling Jesus God. Ignatius of Antioch, writing in the second century to the Ephesians, declares, ‘Jesus Christ our God was conceived of Mary’ (Eph. 18:2) and, ‘God was now appearing in human form’ (Eph 19:3).” (McDermott, Brian O., S.J. Word Become Flesh: Dimensions of Christology. Makati City, Philippines: St. Pauls, 1997.)

⁶ “Several years before, in the Egyptian city of Alexandria, a dispute arose over whether or not Jesus Christ was really God.” (Anderson, H. George. The Story of the Church. Philadelphia. USA: Lutheran Church Press, 1966.)

⁷ “The great question which occupied the mind of the Church for some three hundred years was whether Christ, the Son, was as truly and fully God as the Father.” (Kuiper, B.K. The Church in History. n. p.: Wm. B. Eerdmans Publishing Co., n.d.)

⁸ “After his death, his followers decided that Jesus had been divine. This did not happen immediately; as we shall see, the doctrine that Jesus had been God in human form was not finalized until the fourth century. The development of Christian belief in the Incarnation was a gradual, complex process. Jesus himself certainly never claimed to be God …” (Armstrong, Karen. A History of God. USA: Ballantine Books, 1993.)

⁹ “… Constantine began to interfere in Church matters. His predecessors had dominated the Roman religions; so Constantine was following a precedent by trying to run the Church. A year after he became sole ruler, Constantine called the bishops together in a council to discuss a problem that was dividing Christians and was especially troublesome in the East.” (Pluth, Alphonsus. The Catholic Church: Our Mission in History. Minnesota, USA: Saint Mary’s Press, 1985.)

¹⁰ Arenas, Mar D.J. Isang Pastol Isang Kawan. Bulacan, Philippines: Guiguinto Press Printing, 1987.

¹¹ Sevilla, Pedro C., S.J. Ang Kabanalbanalang Isangtatlo: Ang Diyos ng mga Kristiyano. Quezon City, Philippines: Loyola School of Theology-Ateneo De Manila University, 1988.

¹² “The Council could not agree and after two years [sic], impatient at the delay, the Emperor Constantine appeared and addressed the assembly, ordering them to agree on the divinity of Christ (how could the emperor claim divinity if the Savior’s was denied?)” (Marshall, George N. Challenge of a Liberal Faith. Connecticut. USA: Keats Publishing, Inc. 1980.)

¹³ “In the summer of 325 some three hundred delegate bishops, mostly from the East, met at Nicea, across the Boshorus from Constantinople, and produced the famous formula of the Creed of Nicaea. …

“This creed adopted under pressure from the emperor, who wanted peace, did not immediately solve the doctrinal difficulties or save the peace.” (Noss, John B. Man’s Religions. New York, USA: The Macmillan Company, 1954.)

¹⁴ “Once this ‘Nicene Creed’ had been publicly signed by all the bishops and promulgated by Constantine, it became the official creed for all Christians. To deny the divinity of Christ in any way was to put oneself outside of the Christian community and was a crime against the state.” (Wilkins, Ronald J. The Emerging Church. Part One. Iowa, USA: Wm. C. Brown Company Publishers, 1968.)

Ang Likas na Kalagayan ni Cristo (Ikapitong Bahagi)

Ang Orihinal na Paniniwala ng mga Unang Cristiano

Pinatutunayan ng mga tagapangaral ng iba’t ibang relihiyon na ang paniniwalang si Cristo ay Diyos ay hindi paniniwala ng mga unang Cristiano.
NAUNAWAAN NATIN MULA sa mga manunulat ng Bagong Tipan na tinaglay ng mga unang Cristiano ang paniniwala na ang Ama ang kaisa-isang tunay na Diyos (Juan 17:3, Salita ng Buhay). Hindi nila tinaglay ang isipang pinalaganap ng iba na si Cristo raw ay eksistido o umiiral nab ago a Siya ipanganak ni Maria at Siya raw ay Diyos na nagkatawang-tao. Wala silang aral na si Cristo ay Diyos. Pinatutunayan ito maging ng ibang mga nagsaliksik tungkol sa buhay at mga aral ni Cristo. Ganito ang Patotoo ng isang iskolar na Protestante na si George E. Ladd:

“Binabasa natin ang mga Ebanghelyo at mga aklat ng mga Gawa sa liwanag n gating pagkaunawa sa pre-eksistensiya at sa pagkakatawang-tao ng Diyos Anak. Suabalit, ang mga unang Cristiano ay walang gayong konsepto sa kanilang mga isipan. Wala silang doktrina tungkol sa pagka-Diyos ni Cristo…” (The Young Church: Acts of the Apostles, p. 48)¹

Ipinahayag din ng paring Katoliko na is Richard P. McBrien na hindi Diyos ang pagtuturing ng mga manunulat ng Bagong Tipan kay Cristo:

“Ni hindi man lamang karaniwang binabanggit ng mga manunulat ng Bagong Tipan ang tungkol kay Jesus bilang ‘Diyos’…” (Catholicism, p. 346)²

Maging ang paring Jesuita na is Pedro Sevilla ay nagpatotoo rin na is Cristo ay hindi tinawag na Diyos sa mga kauna-unahang araw ng Cristianismo:

“Kaya’t hindi maaaring sabihin na tinatawag nang Diyos si Jesus noong mga kaunaunahang araw ng kristiyanismo.” (Ang Kabanalbanalang Isangtatlo: Ang Diyos ng mga Kristiyano, p. 32)³

Katugma ito ng pahayag ni Shirley C. Guthrie ng Presbyterian Church na sumulat ng aklat na pinamagatang Christian Doctrine: “Hindi tuwirang sinabi ng mga pankaunang Cristiano na is Jesus ay Diyos o na ang Diyos ay si Jesus” (p. 94).⁴

Sa kaniyang komentaryo ay sinabi naman ni George Lamsa na sa mga unang araw ng Iglesia ni Cristo ay hindi tinawag na Diyos si Jesus: “Si Jesus ay hindi tinawag na Diyos sa mga unang araw na yaon…” (New Testament Commentary, p. 149).⁵

Tinatanggap kapuwa ng mga teologong Katoliko at Protestante na hindi inisip ni Cristo na Siya ay Diyos:

“Ang krisis ay bumangon mula sa pangyayaring ngayon ay malayang tinatanggap kapuwa ng mga Protestante at Katolikong teologo at tagapagpaliwanag ng Biblia: na batay sa mauunawaan mula samga makukuhang datos na pangkasaysayan, hindi inisip ni Jesus na taga-Nazaret na siya ay Diyos ….” The First Coming: How the Kingdom of God Became Christianity, p. 5)⁶
Inaamin din ni John A. T. Robinson ng Anglican Church na hindi kailanman itinuro ni Cristo na Siya ay Diyos:

“Kailanman’y hindi personal na inangkin ni Jesus na siya ang Diyos: gayunman lagi niyang inaangkin na dinadala niya ang Diyos nang lubusan …” (Honest to God, p. 73)⁷

Maliwag, mula sa mga patotoo ng mga tagapangaral ng iba’t ibang relihiyon, na ang paniniwalang si Cristo ay Diyos ay hindi paniniwala ng mga unang Cristiano.

Ano, kung gayon, ang orihinal at wastong paniniwala tungkol sa likas na kalagayan ni Cristo? Ano ang paniniwala ng mga unang Cristiano at ng mga manunulat ng Bagong Tipan? Tunghayan natin ang patotoo ng Bibilia:

Tao si Cristo ayon kay Apostol Pablo. “Sapagka’t may isang Dios at may isang Tagapamagitan sa Dios at sa mga tao, ang taong si Cristo Jesus.” (I Tim. 2:5)

Tao si Cristo ayon kay Apostol Pedro. “Mga Israelita, pakinggan ninyo ito! Si Jesus na taga-Nazaret ay sinugo ng Diyos. Pinatutunayan ito ng mga himala, mga kababalaghan, at mga tandang ginawa ng Diyos sa pamamagitan niya. Alam ninyo ito sapagkat lahat ay naganap sa gitna ninyo. Ngunit ang taong ito na ibinigay sa inyo ayon sa pasiya at pagkaalam ng Diyos sa mula’t mula pa, ay ipinapako ninyo at ipinapatay sa mga makasalanan.” (Gawa 2:22-23, Magandang Balita Biblia)

Tao si Cristo ayon kay Apostol Mateo. “Ganito ang pagkapanganak kay Cristo. Si Maria ay nakatakdang pakasal kay Jose. Ngunit bago sila magsama, nagdalang-tao si Maria sa pamamagitan ng Espiritu Santo.” (Mat. 1:18, New Pilipino Version)

Tao si Cristo ayon sa anghel ng Panginoon. “Datapuwa’t samantalang pinagiisip niya ito, narito, ang isang anghel ng Panginoon ay napakita sa kaniya sa panaginip, na nagsasabi: Jose, anak ni David, huwag kang mangamba sa pagtanggap kay Maria na iyong asawa: sapagka’t ang kaniyang dinadalang-tao ay sa Espiritu Santo.” (Mat. 1:20)

Malinaw sa mga talatang ating sinipi na sa paniniwala ng mga unang Cristiano, si Cristo ay tao. Ito ang orihinal na paniniwalang Cristiano. Ang katotohanang ito ay pinatutunayan din ng ibang mga nagsaliksik sa buhay, mga aral, at likas na kalagayan ni Cristo.

Si George Eldon Ladd ay nagsabing:

“Mula sa gayong mga talata, maaari nating ikonklusyon na ang unang kaisipang Cristiano tungkol kay Jesus ay Siya’y isang tao na pinagkalooban ng kadakilaan ng Espiritu ng Diyos. Sa katunayan, sa mga unang kabanata ng [Akalat ng] mga Gawa, si Jesus ay dalawang ulit na tinawag na isang propetang tulad ni Moises na ibabangon ng Diyos upang ipahayag sa mga tao ang lahat ng katotohanan ng Diyos (Gawa 3:22; 7:37).” (The Young Church: Acts of the Apostles, p. 48)⁸

Isa naming paring Katoliko, si Ronald J. Wilkins, ang nagpapatotoo rin na ang paniniwala ng mga unang Cristiano kay Cristo ay Siya’y tao:

“Ang katangian ng paninindigang ito ay, hindi naranasan ng mga apostol at mga unang Cristiano si Jesus bilang isang Diyos na nagbalatkayong tao o bilang Diyos na nagkukunwang tao (Ito ang dahilan kaya itinakuwil ng unang Iglesia ang mga salaysay tungkol sa buhay ni Jesus na batay sa mga pala-palagay at kathang-isip). Naranasan nila siya bilang isang tao. Siya’y totoong-totoo sa kaniyang buhay, tunay na tunay na tao sa kaniyang espiritu, at lubhang kapani-paniwala sa kaniyang mga pananalita na anupa’t sila ay sumampalataya sa kaniya. Ang pakiramdam nila’y anuman ang tunay na buhay ng tao, inihayag ni Jesus bilang isang tao ang buhay na iyon.” (The Emerging Church, pp. 27-29)⁹

Isa pang paring Jesuita, si Charles Herzog, ay nagpahayag nang gayunding diwa:

“Kung mayroong anumang bagay na malinaw sa mga Ebanghelyo, ito ay yaong si Cristo ay tao. Siya ay mayroong tunay na katawan ng tao at tunay na kaluluwa ng tao, na pinagkalooban ng pag-iisip at kalooban ng tao.” (God the Redeemer: The Redemption From Sin As Wrought By Jesus Christ the Son of God, p. 5)¹⁰

Sinip naman ni Johannes Lehman, isang iskolar ng Biblia, ang sinabi ng istoriyador na is Bernhard Lohse:

“Gaya ng isinulat ng isang mananalaysay ng Iglesia, si Bernhard Lohse, saMotive im Glauben (Motivation for Belief): ‘Ipinaaalala sa atin ni Ario na si Jesus, gaya ng paglalarawan niya sa mga Ebanghelyo, ay hindi isang Diyos na lumakad sa lupang ito, kundi tunay na tao. Mangyari pa, sa pamamagitan mismo ng kaniyang pagiging tao ay pinatunayan ni Jesus ang kaniyang ganap na pakikiisa sa Diyos’.” (The Jesus Establishment, p. 175)¹¹

Isang katotohanang hindi mapasusubalian na ang paniniwala ng mga unang Cristiano ay tunay na tao ang ating Panginoong Jesuscristo – hindi Siya ang Diyos. Ito ang orihinal at tunay na paniniwalang Cristiano tungkol sa likas na kalagayan ni Cristo. (May Karugtong)

Sanggunian:
¹ “We read the Gospels and the book of Acts in the light of our understanding of the pre-existence and the incarnation of God the Son. However, the early Christians had no such concepts in their minds. They had no doctrine of the deity of Christ …” (Ladd, George E. The Young Church: Acts of the Apostles. London: Lutterworth Press; New York and Nashville: Abingdon Press, 1964.)

² “The New Testament writers do not even ordinarily speak of Jesus as ‘God’ …” (McBrien, Richard P. Catholicism. Third Edition. Great Britain: Geoffrey Chapman, 1994.)

³ (Sevilla, Pedro S.J. Ang Kabanalbanalang Isangtatlo: Ang Diyos ng mga Kristiyano. Quezon City: Loyola School of Theology – Ateneo de Manila University, 1988.)

⁴ “The very earliest Christians did not say directly that Jesus is God or the God is Jesus.” (Guthrie, Shirley C., Jr. Christian Doctrine. Virginia, USA: CLC Press, 1968.)

⁵ “Jesus was not called God in those early days …” (Lamsa, George. New Testament Commentary.)

⁶ “The crisis grows out of a fact now freely admitted by both Protestant and Catholic theologians and exegetes: that as far as can be considered from the available historical data, Jesus of Nazareth did not think he was divine …” (Sheehan, Thomas. The First Coming: How the Kingdom of God Became Christianity. New York: Random House, 1986.)

⁷ “Jesus never claims to be God, personally: yet he always claims to bring God, completely …” (Robinson, John A. T. Honest to God. London: SCM Press Ltd., 1963.)

⁸ “From such passages, we might conclude that the early Christian concept of Jesus was that of a man who was mightily endowed by the Spirit of God. In fact, twice in the early chapters of Acts Jesus is designated a prophet like Moses whom God would raise up to declare to the people all the will of God (Acts 3:22; 7:37).” (The Young Church: Acts of the Apostles.)

⁹ “The unique feature of this conviction is that the apostles and early Christians did not experience Jesus as a God in human disguise or as God pretending to be human (this is the reason that the early Church rejected fanciful and wildly imaginative accounts of Jesus’ life). They experienced him as a human. He was so real in his life, so genuinely human in his spirit, and so convincing in his words that they believed in him. They felt that whatever human life really was, Jesus as a person expressed that life.” (Wilkins, Ronald J. The Emerging Church. Part One. Iowa: WM. C. Brown Company Publishers, 1968.)

¹⁰ “If anything is evident in the Gospels, it is that Chirst was man. He had a real, human body and a real, human soul, endowed with a human mind and will.” (Herzog, Charles G., S.J. God the Redeemer: The Redemption From Sin As Wrought By Jesus Christ the Son of God. New York: Benziger Brothers, Inc., 1929.)

¹¹ “As one Church historian, Bernhard Lohse, writes in Motive im Glauben (Motivation for Belief): ‘Arius reminds us that Jesus, as he described in the Gospels, was not a God who walked this earth, but truly human being. Of course, by his very humanity Jesus proved his full community with God’.” (Lehman, Johannes. The Jesus Establishment. New York: Doubleday & Company, Inc. 1974.)

Ang Likas na Kalagayan ni Cristo (Ikaanim na Bahagi)

Totoo kayang tinanggap na ng mga unang Cristiano na si Cristo ay Diyos noong Siya ay mabuhay na mag-uli?
AYON SA PARING Jesuita na si Pedro Sevilla tinanggap daw ng mga unang Cristiano na si Cristo ay Diyos nang Siya ay mabuhay na mag-uli. Ganito ang mababasa natin sa sinulat niyang aklat:

“Batay na rin sa kanilang karanasan ng muling nabuhay na si Jesus, tinanggap na ng mga unang Cristiano ang pagiging Diyos ni Cristo kahit wala pang mga tiyak na konsepto sa Bagong Tipan gaya halimbawa, ng substansiya (substance), kalikasan o natura (nature), at iba pa.” (Ang Kabanalbanalang Isangtatlo, p. 29)

Nabuhay na mag-uli ngunit hindi Diyos
Totoo kayang tinaggap na ng mga unang Cristiano na si Cristo ay Diyos noong Siya ay mabuhay na mag-uli? Ano ang karanasan ng mga unang Cristiano nang si Cristo ay mabuhay na mag-uli? Sipiin natin ang pahayag ni Apostol Juan sa sinulat niyang Ebanghelyo:

“Sinabi sa kaniya ni Jesus, Babae, bakit ka umiiyak? Sino ang iyong hinahanap? Siya, sa pagaakalang yao’y maghahalaman, ay nagsabi sa kaniya, Ginoo, kung ikaw ang kumuha sa kaniya, ay sabihin mo sa akin kung saan mo siya inilagay, at akin siyang kukunin, Sinabi sa kaniya ni Jesus, Maria, Lumingon siya, at nagsabi sa kaniya sa wikang Hebreo, Raboni; na ang ibig sabihin ay, Guro. Sinabi sa kaniya ni Jesus, Huwag mo akong hipuin; sapagka’t hindi pa ako nakakaakyat sa Ama, ngunit pumaroon ka sa aking mga kapatid, at sabihin mo sa kanila, Aakyat ako sa aking Ama at inyong Ama, at aking Dios at inyong Dios.” (Juan 20:15-17)

Doon pa lamang sa libingan, nang pumaroon si Maria Magdalena, ay natiyak na niyang si Jesus, nang mabuhay na maguli, ay hindi Diyos. Maliwanag ang sinabi sa kaniya ni Jesus, “Aakyat ako sa aking Ama at inyong Ama, aking Dios at inyong Dios.” Hindi sinabi ni Cristo na Siya ang Diyos.

Si Lucas ay nagbigay rin ng salaysay tungkol sa karanasan ng mga alagad ni Cristo noong Siya ay mabuhay na mag-uli:

“At samantalang kanilang pinaguusapan ang mga bagay na ito, siya rin ay tumayo sa gitna nila, at sa kanila’y nagsabi, Kapayapaa’y suma inyo. Datapuwa’t sila’y kinilabutan, at nangahintakutan, at inakala nila na nakakakita sila ng isang espiritu. At sinabi niya sa kanila, Bakit kayo’y nangagugulumihanan? At bakit nangyayari ang pagtatalo sa inyong puso? Tingnan ninyo ang aking mga kamay at ang aking mga paa, ako rin nga: hipuin ninyo ako, at tingnan; sapagka’t ang isang espiritu’y walang laman at mga buto, na gaya ng inyong nakikita na nasa akin.” (Lucas 24:36-39)

Mababakas din natin sa ebanghelyo ayon kay Lucas na si Cristo ay hindi Diyos noong mabuhay na mag-uli. Itinala ni Lucas ang pagtutuwid na ginawa ni Cristo sa mga alagad nang akalain nilang Siya ay isang espiritu nang mabuhay na mag-uli. Sa kalagayan pa lamang ay magkaiba na si Cristo at ang Diyos. Si Cristo ay may laman at buto, samantalang ang Diyos ay espiritu (Juan 4:24). Hindi pinayagan ni Cristo na ang mga alagad ay manatili sa kanilang maling akala, bagkus sila ay Kaniyang itinuwid. Sinabi sa kanila ni Cristo, “Ang isang espiritu ay walang laman at mga buto, na gaya ng inyong nakikita na nasa akin.” Maliwanag, kung gayon, na kahit na noong mabuhay na mag-uli si Cristo ay namalaging Siya’y tao at hindi Diyos. Pinatutunayan ito maging ng pahayag ni Apostol Pedro:

“Saksi kami sa lahat ng ginawa niya sa lupain ng mga Judio at sa Jerusalem. Gayunman, siya’y ipinako nila sa krus. Ngunit muli siyang binuhay ng Diyos sa ikatlong araw. Napakita siya, hindi sa lahat ng tao kundi sa amin lamang na noon pang una’y pinili na ng Diyos bilang mga saksi. Kami ang nakasama niyang kumain at uminom pagkatapos na siya’y muling mabuhay.” (Gawa 10:39-41, Magandang Balita Biblia)

Malinaw sa pahayag ni Apostol Pedro na si Cristo na nabuhay na mag-uli ay hindi Diyos. Ang bumuhay kay Cristo ay ang Diyos. Mapapansin din na nang mabuhay na mag-uli, si Cristo ay nakasalo ng mga apostol sa pagkain at pag-inom, na normal na ginagawa ng isang tao. Pinatunayan ni Apostol Pedro na tao ang likas na kalagayan ni Cristo na binuhay ng Diyos na mag-uli sa mga patay:

“Mga Israelita, pakinggan ninyo ito! Si Jesus na taga-Nazaret ay sinugo ng Diyos. Pinatutunayan ito ng mga himala, mga kababalaghan, at mga tandang ginawa ng Diyos sa pamamagitan niya. Alam ninyo ito sapagkat lahat ay naganap sa gitna ninyo. Ngunit ang taong ito na ibinigay sa inyo ayon sa pasiya at pagkaalam ng Diyos sa mula’t mula pa, ay ipinapako ninyo at ipinapatay sa mga makasalanan.” (Gawa 2:22-23, Ibid.)

Maliwanag ang pahayag ni Apostol Pedro na si Cristo ay taong sinugo ng Diyos. Pinatunayan ito ng Diyos sa pamamagitan ng mga himala at kababalaghan at mga tanda na Kaniyang ginawa sa pamamagitan ni Cristo. Bakas na bakas natin sa pahayag ni Apostol Pedro na si Cristo ay tao at ang kinikilala niyang Diyos ay ang nagsugo at bumuhay na mag-uli kay Cristo.

Umakyat sa langit ngunit hindi Diyos
Makaraan ang 40 araw mula nang Siya’y mabuhay na maguli, si Cristo ay umakyat sa langit. Ngunit sa mga nasulat na pahayag sa Bagong Tipan ay walang mababasang patotoo na ang Cristo ay naging Diyos nang umakyat na Siya sa langit. Nang ipahayag ni Cristo kay Maria Magdalena na Siya ay aakyat sa langit, hindi Niya sinabi na Siya ay Diyos. Sa halip, ang terminong “Diyos” ay inilaan ni Cristo para sa Ama:

“Sinabi sa kaniya ni Jesus, Babae, bakit ka umiiyak? Sino ang iyong hinahanap? Siya, sa pagaakalang yao’y maghahalaman, ay nagsabi sa kaniya, Ginoo, kung ikaw ang kumuha sa kaniya, ay sabihin mo sa akin kung saan mo siya inilagay, at akin siyang kukunin. Sinabi sa kaniya ni Jesus, Maria. Lumingon siya, at nagsabi sa kaniya sa wikang Hebreo, Raboni; na ang ibig sabihin ay, Guro. Sinabi sa kaniya ni Jesus, Huwag mo akong hipuin; sapagka’t hindi pa ako nakakaakyat sa Ama, nguni’t pumaroon ka sa aking mga kapatid, at sabihin mo sa kanila, Aakyat ako sa aking Ama at inyong Ama, at aking Dios at inyong Dios.” (Juan 20:15-17)

Sa panahon pa ng Matandang Tipan ay hinulaan na ang pag-akyat ni Cristo sa langit. Ngunit kahit sa mga hulang iyon ay malinaw na iba si Cristo sa Diyos:

“THE LORD (God) says to my Lord (the Messiah), Sit at My right hand, until I make Your adversaries Your footstool.” [ANG PANGINOON (Diyos) ay nagsabi sa aking Panginoon (ang Mesias), Umupo Ka sa Aking kanang kamay hanggang ang Iyong mga kaaway ay gawin Kong tuntungan ng Iyong mga paa.] (Ps. 110:1, Amplified Bible)

Makikita sa hulang ito ang pagkakaiba ng tinatawag na Diyos at ng tinatawag na Cristo. Ang Panginoon na tinatawag na Diyos ang nagsabi sa Panginoon na tinatawag na Mesias, “Umupo ka sa aking kanan.” Hindi si Cristo ang Diyos, kundi Siya ang Mesias.

Pinatutunayan ito sa Bagong Tipan ng maraming ulit.

“Kung kayo nga’y muling binuhay na kalakip ni Cristo, ay hanapin ninyo ang mga bagay na nangasa itaas, na kinaroroonan ni Cristo, na nakaupo sa kanan ng Dios.” (Col. 3:1)

“Na nasa kanan ng Dios, pagkaakyat niya sa langit; na ipinasakop sa kaniya ang mga anghel at ang mga kapamahalaan ang mga kapangyarihan.” (I Ped. 3:22)

“Ang muling bumuhay kay Cristo at nagluklok sa kanya sa kalangitan, sa kanan ng Diyos.” (Efe. 1:20, MB)

Mapapansin sa mga talatang ito na walang sinasabi na sa langit ay naging Diyos si Cristo. Malinaw na ipinakikita sa mga talatang sinipi ang pagkakaiba ng Diyos at ni Cristo. Hindi si Cristo ang Diyos, kundi Siya ang nakaupo sa kanan ng Diyos. Maging si Esteban na diakono ay nagpatotoo na si Cristo ang Anak ng tao na nakatindig sa kanan ng Diyos:

“Datapuwa’t siya, palibhasa’y puspos ng Espiritu Santo ay tumitig na maigi sa langit, at nakita niya ang kaluwalhatian ng Dios, at si Jesus na nakatindig sa kanan ng Dios, At nagsabi, Narito, nakikita kong bukas ang mga langit, at ang Anak ng tao ay nakatindig sa kanan ng Dios.” (Gawa 7:55-56)

Una pa rito, ipinahayag na sa Matandang Tipan na tao ang nasa kanan ng Panginoong Diyos:

“Mapatong nawa ang iyong kamay sa tao na iyong kinakanan. Sa anak ng tao na iyong pinalakas sa iyong sarili.” (Awit 80:17)

Walang pag-aalinlangan na ang tinutukoy na tao na nasa kanan ng Diyos ay walang iba kundi ang Panginoong Jesucristo, gaya ng sinasabi sa mga talatang ating sinipi. Kaya’t kahit noong si Cristo ay nasa langit na, Siya’y malimit na tinawag na tao ng mga manunulat ng Bagong Tipan.

Tinawag ni Pablo na tao si Cristo“Sapagka’t may isang Dios at may isang Tagapamagitan sa Dios at sa mga tao, ang taong si Cristo Jesus.” (I Tim. 2:5)

Tinawag ni Pedro na tao si Cristo
“Mga Israelita, pakinggan ninyo ito! Si Jesus na taga-Nazaret ay sinugo ng Diyos. Pinatutunayan ito ng mga himala, mga kababalaghan, at mga tandang ginawa ng Diyos sa pamamagitan niya. Alam ninyo ito sapagkat lahat ay naganap sa gitna ninyo. Ngunit ang taong ito na ibinigay sa inyo ayon sa pasiya at pagkaalam ng Diyos sa mula’t mula pa, ay ipinapako ninyo at ipinapatay sa mga makasalanan.” (Gawa 2:22-23, MB)

Tinawag ni Santiago na tao si Cristo“Hinatulan ninyo at pinatay ang Taong Banal, at hindi Siya lumaban sa inyo.” (Sant. 5:6, Salin ni Trinidad)

Muling paririto ngunit hindi DiyosNang si Jesus ay umakyat sa langit, ipinangako Niya sa Kaniyang mga alagad na Siya ay muling paririto. Ano ang Kaniyang likas na kalagayan sa Kaniyang pagbabalik? Siya ba ay babalik bilang isang Diyos?

“At pagkasabi niya ng mga bagay na ito, nang siya’y tinitingnan nila, ay dinala siya sa itaas; at siya’y tinanggap ng isang alapaap at ikinubli sa kanilang mga paningin. At samantalang tintititigan nila ang langit habang siya’y lumalayo, narito may dalawang lalaking nangakatayo sa tabi nila na may puting damit; Na nangagsabi naman, Kayong mga lalaking taga Galilea, bakit kayo’y nangakatayong tumitingin sa langit? itong si Jesus, na tinanggap sa langit mula sa inyo, ay paparitong gaya rin ng inyong nakitang pagparoon niya sa langit.” (Gawa 1:9-11)

Isinalaysay ni Lucas na samantalang tinititigan ng mga alagad ang pagdadala kay Cristo sa langit, dalawang lalaki ang nagsabi na, “Itong si Jesus … ay pariritong gaya rin ng inyong nakitang pagparoon sa langit.” Samakatuwid ay walang pagbabago sa kalikasan ni Cristo – tao Siyang umakyat sa langit, tao rin Siyang magbabalik.

Maging si Apostol Pablo ay naturo na si Cristo ay muling paririto. Mababakas sa kaniyang sulat na paririto si Cristo hindi bilang isang Diyos, sapagkat ang Ama ang tinatawag Niyang Diyos:

Upang patibayin niya ang inyong mga puso, na walang maipipintas sa kabanalan sa harapan ng ating Dios at Ama, sa pagparito ng ating Panginoong Jesus na kasama ang kaniyang lahat na mga banal.” (I Tes. 3:13)

Maliwanag na ang terminong “Diyos” ay ikinapit ni Apostol Pedro sa Ama. Hindi kailanman ginamit ni Apostol Pablo ang terminong ito kay Cristo. (May Karugtong)